اختلال شدید در اطلاع‌رسانی مستقل، همزمان با اعتراضات سراسری در ایران

همزمان با تداوم اعتراضات ضد حکومتی در ایران، اختلال...

گزارش سالانه سرکوب رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در ایران؛ سال ۲۰۲۴

سال ۲۰۲۴ میلادی، سالی پر از رویدادهای چالش‌برانگیز و...

بررسی شاخص‌های آزادی مطبوعات در ۱۰۰ روز نخست ریاست جمهوری مسعود پزشکیان

این گزارش، پژوهشی درباره وضعیت شاخص‌های آزادی مطبوعات در...

اختلال شدید در اطلاع‌رسانی مستقل، همزمان با اعتراضات سراسری در ایران

همزمان با تداوم اعتراضات ضد حکومتی در ایران، اختلال سازمان‌یافته در اطلاع‌رسانی مستقل در این کشور ادامه دارد. جمهوری اسلامی با احضار روزنامه‌نگاران به نهادهای امنیتی، برگزاری جلسه «توجیهی» با مدیران مسئول رسانه‌ها، اختلال شدید در اینترنت و تولید روایت‌های موازی، مانع از دسترسی شهروندان به اطلاعات موثق و به‌هنگام می‌شود.

بر پایه گزارش‌های رسیده به سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات (DeFFI)، طی روزهای گذشته سازمان اطلاعات سپاه با احضار شماری از روزنامه‌نگاران به این نهاد آنها را تهدید کرده است که از اطلاع‌رسانی درباره اعتراضات ضد حکومتی پرهیز کنند. این نهاد امنیتی همچنین در تماس تلفنی با دست‌کم چهار روزنامه‌نگار به‌دلیل آنچه «شرایط حساس کشور» توصیف شده، از آنها خواسته است از تهیه گزارش یا بازنشر اخبار درباره اعتراضات امتناع کنند.

دست‌کم در یک مورد، ماموران اطلاعات سپاه به یک روزنامه‌نگار گفته‌اند که هرگونه انتشار توییت در صفحه شخصی این روزنامه‌نگار درباره اعتراضات بلافاصله با «برخورد قضایی» مواجه خواهد شد. در یک مورد دیگر، پس از انتشار یادداشتی توسط یک روزنامه‌نگار در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام، به او هشدار داده شده است که به دلیل «امکان سواستفاده دشمن از اعتراضات و احتمال وقوع عملیات تروریستی» «هیچ‌گونه مسامحه‌ای با همکاری کنندگان با اسرائیل» نخواهند شد؛ هشداری که به نظر می‌رسد آشکار تهدید به پرونده‌سازی با اتهام همکاری با اسرائیل است.

روز ۷دی۱۴۰۴ (۲۸دسامبر۲۰۲۵)، بازار تهران شاهد اعتصاب مغازه‌داران و اعتراض خیابانی آنها به افزایش قیمت دلار و بحران اقتصادی در ایران بود. این اعتراضات که به‌ مرور به سایر مناطق تهران و شهرهای دیگر ایران گسترش یافت، در یازدهمین روز پیاپی ادامه دارد.

در ۱۱ روز گذشته، بازار تهران و محله‌های متعددی در این شهر، شماری از دانشگاه‌ها ایران و شهرهای مختلفی در سراسر این کشور شاهد اعتراضات ضد حکومتی بود؛ اعتراضاتی که بلافاصله پس از آغاز محدود به اعتراض به بحران اقتصادی در ایران نماند و ماهیت سیاسی پیدا کرد و شعار علیه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و نظام حکمرانی در ایران بخش پررنگ اعتراضات را شکل داد. واکنش نهادهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی به این اعتراضات استفاده از خشونت بی‌ضابطه بود. گزارش‌های اولیه از زخمی و کشته شدن ده‌ها تن از شهروندان معترض حکایت دارد.

تنها یک روز پس از آغاز اعتصاب در بازار تهران، غلام‌حسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، در یک سخنرانی شهروندانی که آنها را «اخلال‌گران در نظام اقتصادی» نامید تهدید به «اعدام» کرد. در این روز مهدی بیک، دبیر سیاسی روزنامه اعتماد، در جریان تهیه گزارش درباره اعتصاب و اعتراض بازاریان در تهران بازداشت و یک روز را در بازداشت وقت سپری کرد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز در اولین واکنش به اعتراضات ضد حکومتی، شهروندان معترض را «یه عده آدمِ تحریک‌شده‌ مزدورِ دشمن» و «اغتشاش‌گر» معرفی کرد و با ادبیاتی تهدیدآمیز گفت: «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»

همچنین بلافاصله پس از آغاز اعتراضات در ایران، مشابه الگویی که پیش‌تر نیز در رویدادهای واکنش‌برانگیز تکرار شده بود، مقام‌های سیاسی و امنیتی در تماس تلفنی و در دست‌کم دو جلسه حضوری با شماری از مدیران مسئول رسانه‌ها، از آنها خواستند که از تهیه و انتشار گزارش‌های چالش‌برانگیز درباره اعتراضات پرهیز کنند.

الگوی دیگری که در سطحی پیچیده‌ در حال تکرار در ایران است، اختلال در دسترسی شهروندان به اینترنت است. جمهوری اسلامی ایران در الگویی که به‌مرور در این کشور توسعه یافته است، به جای قطع سراسری اینترنت -مشابه اقدامی که همزمان اعتراضات سراسری آبان۱۳۹۸ انجام دادند- این‌بار با کاهش پهنای باند، اختلال منطقه‌ای و ایجاد ناپایداری در دسترسی به اینترنت، مانع دسترسی پایدار شهروندان به اینترنت شدند.